Thursday, November 19, 2026
นิทรรศการและสื่อส่งเสริมการศึกษา

นิทรรศการและสื่อส่งเสริมการศึกษา

ผลิตและพัฒนาโดย หน่วยเทคโนโลยีส่งเสริมการศึกษา ฝ่ายเทคโนโลยีห้องสมุด สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง

Author: กฤษดา-นักวิชาการโสตทัศนศึกษา-สก. ม.ร.

ถ้อยคำถิ่น สื่อสร้างสรรค์: เรื่องเล่าผ่านเครื่องใช้ในท้องถิ่นนิทรรศการนิทรรศการสื่อส่งเสริมการศึกษาหมวดที่ 2: ภูมิปัญญาท้องถิ่นและศิลปวัฒนธรรม (DS)หมวดหมู่ L.C.

ความลับใต้ฝาละมี: แกะรอย “หม้อดิน หม้อข้าว หม้อแกง” จากอู่อารยธรรมสู่ถ้อยคำถิ่นที่ซ่อนรหัสชีวิต

หากพูดถึง “หม้อดินเผา” หลายคนอาจนึกถึงแค่ภาชนะใส่อาหาร หรือ หม้อจิ้มจุ่มตามร้านอาหารอีสาน แต่คุณรู้หรือไม่ว่า ภายใต้ผิวดินเผาสีส้มแดงนี้ ซ่อนเรื่องราวความเชื่อนิทานพื้นบ้านและถ้อยคำถิ่น ที่สะท้อนวิถีชีวิตคนโบราณไว้อย่างแยบยล ในเชิงวิชาการ เครื่องปั้นดินเผา หมายถึง การนำดินและแร่ธาตุมาขึ้นรูปแล้วผ่านความร้อน เพื่อตอบสนองความต้องการทั้งทางกายภาพและจิตใจของมนุษย์ ซึ่งเกี่ยวพันกับหลายศาสตร์ตั้งแต่วิทยาศาสตร์ไปจนถึงประวัติศาสตร์ (ธนสิทธิ์ จันทะรี, 2551, น. 1)

Read More
การทำนุบำรุงศิลปะและวัฒนธรรมนิทรรศการสื่อกิจกรรมสื่อส่งเสริมการศึกษาสื่อส่งเสริมการศึกษาด้านผลิตสื่อการศึกษาหมวดที่ 5: ศิลปะการแสดงและเครื่องแต่งกาย (PN)โขน

หุ่นจำลอง การฝึกหัดโขนเบื้องต้น

การแสดงโขนถือเป็นศิลปะชั้นสูงที่มีระเบียบแบบแผนการฝึกหัดอันประณีตและมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว โดยการฝึกหัดเบื้องต้นเปรียบเสมือนหัวใจสำคัญในการปรับสรีระและเตรียมความพร้อมของร่างกาย เจษฎาพร เพ็งจันทร์ (2563, น. 6) นิยามว่าเป็นการเตรียมพื้นฐานเพื่อเรียนรู้การเคลื่อนไหวอวัยวะต่าง ๆ ตั้งแต่ศีรษะ ลำตัว ไปจนถึงช่วงขา เพื่อให้เกิดความชำนาญในจังหวะพื้นฐาน เสริมสร้างพละกำลัง และความงดงามตามแบบแผนนาฏศิลป์ ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของ ธนกร สุวรรณอำภา และคณะ (2564,

Read More
ถ้อยคำถิ่น สื่อสร้างสรรค์: เรื่องเล่าผ่านเครื่องใช้ในท้องถิ่นนิทรรศการนิทรรศการสื่อส่งเสริมการศึกษาหมวดที่ 2: ภูมิปัญญาท้องถิ่นและศิลปวัฒนธรรม (DS)หมวดหมู่ L.C.

แอ๊บหมาก : จากคำเรียกขานท้องถิ่น สู่มรดกที่จับต้องได้

แอ๊บหมาก คืออะไร? หากจะอธิบายให้เข้าใจง่ายที่สุด “แอ๊บหมาก” ก็คือ “กระเป๋าถือหรือกล่องอเนกประสงค์ฉบับพกพา” ของคนสมัยก่อนมีรูปทรงกลมทรงกระบอก ดูคล้ายกับกระติบข้าวเหนียวที่เราคุ้นตา แต่มีความพิเศษและประณีตกว่ามาก เพราะเป็นงาน “เครื่องเขิน” ที่ผ่านการเคลือบรักจนเงางาม (อุษณีย์ ธงไชย และ วรารักษ์ พัฒนเกียรติพงศ์, 2558, น. 32)

Read More
ถ้อยคำถิ่น สื่อสร้างสรรค์: เรื่องเล่าผ่านเครื่องใช้ในท้องถิ่นนิทรรศการสื่อส่งเสริมการศึกษาหมวดที่ 2: ภูมิปัญญาท้องถิ่นและศิลปวัฒนธรรม (DS)

อุดเตา : ภูมิปัญญาเตารีดถ่านโบราณ ร่องรอยความร้อนและถ้อยคำถิ่นที่เริ่มเลือนหาย

นับตั้งแต่ศตวรรษที่ 15 เป็นต้นมา อุปกรณ์รีดผ้าได้เปลี่ยนผ่านจากลักษณะแผ่นโลหะแบนมาเป็นแบบตัวกล่องเพื่อบรรจุวัสดุให้ความร้อน เช่น อิฐ โลหะ หรือถ่าน ซึ่งส่งผลให้เกิด “เตารีดถ่าน” ที่ใช้งานกันแพร่หลายทั่วโลก โดยวิวัฒนาการนี้ช่วยให้การจัดการความร้อนในการรีดผ้ามีประสิทธิภาพมากขึ้นกว่าอุปกรณ์รีดผ้าก่อนหน้านี้ (ปิยวรรณ ปนิทานเต และธนาวดี ลี้จากภัย, 2552, น. 75) สำหรับในบริบทของสังคมไทย

Read More
บริการทางวิชาการศึกษาดูงานสมุดไทยในห้องสมุดรามหมวดที่ 7: การบริหารจัดการ บริการวิชาการ และกิจกรรมพิเศษ (Z)

ชมรมนักโบราณคดี (สมัครเล่น) เมืองสุพรรณ เข้าศึกษาเอกสารสมุดไทยโบราณ เลขทะเบียน 4/2563

เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 30 เมษายน 2569 ที่ผ่านมา หน่วยเทคโนโลยีส่งเสริมการศึกษา ฝ่ายเทคโนโลยีห้องสมุด สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง ได้ให้การต้อนรับ ชมรมนักโบราณคดี (สมัครเล่น) เมืองสุพรรณ นำโดย คุณปัณชฤทธิ์ (ปัญชลิต) โชติกเสถียร ผู้ก่อตั้งชมรมฯ พร้อมคณะ ซึ่งได้ดำเนินการขออนุญาตอย่างเป็นทางการ

Read More
การทำนุบำรุงศิลปะและวัฒนธรรมกิจกรรมทางวัฒนธรรมนิทรรศการนิทรรศการสื่อส่งเสริมการศึกษาสมุดไทยในห้องสมุดรามหมวดที่ 2: ภูมิปัญญาท้องถิ่นและศิลปวัฒนธรรม (DS)

กระดานชนวน: อุปกรณ์การเรียนที่ไม่เคยลบเลือน

ในประวัติศาสตร์การศึกษาไทย “กระดานชนวน” เป็นนวัตกรรมการเขียนที่วิวัฒนาการต่อมาจาก “กระดานดำ” และ “กระดานโหร” ซึ่งเดิมผลิตจากไม้กระดานเป็นหลัก ทว่าเมื่อมีการนำแผ่นหินชนวน (หินแปรตามธรรมชาติที่มีลักษณะเป็นแผ่นเรียบ) เข้ามาประยุกต์ใช้ในลักษณะที่คล้ายคลึงกัน จึงเกิดการอนุโลมเรียกชื่อตามวัสดุใหม่ที่ใช้รองเขียนว่า “กระดานชนวน” และกลายเป็นคำที่ใช้เรียกขานสืบต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน (ทรงยศ วงศ์ประพฤติดี, 2567, น. 3; ยุวดี ศรีห้วยยอด,

Read More
การทำนุบำรุงศิลปะและวัฒนธรรมถ้อยคำถิ่น สื่อสร้างสรรค์: เรื่องเล่าผ่านเครื่องใช้ในท้องถิ่นนิทรรศการนิทรรศการสื่อส่งเสริมการศึกษาหมวดที่ 2: ภูมิปัญญาท้องถิ่นและศิลปวัฒนธรรม (DS)

ซ่อนอะไรไว้ในกระด้ง? ไขปริศนา กะเบียน ก่อแหล่ และ ลายบ้า

เคยสงสัยหรือไม่ว่า ภายใต้รูปทรงแบนกลมของกระด้ง ที่เราเห็นจนชินตานั้น ซุกซ่อนอะไรเอาไว้ ทำไมภาชนะจักสานที่มีลักษณะคล้ายกัน จึงถูกเรียกขานด้วยถ้อยคำที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงในแต่ละท้องถิ่น จาก “กะเบียน” สู่ “ก่อแหล่” และจากความซับซ้อนของ “ลายบ้า” สู่ความใหญ่โตของ “กระด้งมอน” ถ้อยคำเหล่านี้ไม่ใช่เพียงแค่ชื่อเรียกสิ่งของ แต่คือ รหัสลับทางวัฒนธรรมที่บันทึกภูมิปัญญา ชาติพันธุ์ และคติความเชื่อของบรรพชนไว้อย่างแยบยล กระด้ง

Read More
การทำนุบำรุงศิลปะและวัฒนธรรมถ้อยคำถิ่น สื่อสร้างสรรค์: เรื่องเล่าผ่านเครื่องใช้ในท้องถิ่นนิทรรศการนิทรรศการสื่อส่งเสริมการศึกษาหมวดที่ 2: ภูมิปัญญาท้องถิ่นและศิลปวัฒนธรรม (DS)

“เขิน” เมื่อถ้อยคำไม่ใช่ความรู้สึก เจาะลึกภูมิปัญญา “เครื่องฮักเครื่องหาง”

“เครื่องเขิน” เป็นงานหัตถศิลป์และภาชนะเครื่องใช้พื้นบ้านที่อยู่คู่กับวิถีชีวิตชาวล้านนา โดยมีลักษณะเด่น คือ การนำโครงไม้หรือเครื่องจักสานมาเคลือบทาด้วยยางรักเพื่อความคงทน กันน้ำ และเพิ่มความวิจิตรสวยงามให้แก่พื้นผิว (การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย, 2535, น. 58; พิพิธภัณฑ์ธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ, 2560) การทบทวนวรรณกรรมนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์องค์ความรู้เกี่ยวกับ เครื่องเขิน โดยวิเคราะห์แนวคิดที่สอดคล้องกันในมิติของโครงสร้างและคุณสมบัติการใช้งาน และมุ่งเน้นการวิเคราะห์ประเด็นความแตกต่างด้านภาษา หรือ อัตลักษณ์ถ้อยคำถิ่นที่ซ่อนอยู่ในเครื่องใช้ชนิดนี้

Read More
การทำนุบำรุงศิลปะและวัฒนธรรมถ้อยคำถิ่น สื่อสร้างสรรค์: เรื่องเล่าผ่านเครื่องใช้ในท้องถิ่นนิทรรศการนิทรรศการสื่อส่งเสริมการศึกษาหมวดที่ 2: ภูมิปัญญาท้องถิ่นและศิลปวัฒนธรรม (DS)หมวดหมู่ L.C.

ทำไมคนเมืองถึงเรียก “จ้อง” ถอดรหัสคำถิ่นและหัตถกรรมไม้ไผ่เคลื่อนที่

“จ้อง” เป็นคำศัพท์ในภาษาถิ่นล้านนาที่ใช้เรียก “ร่ม” ซึ่งไม่ได้ทำหน้าที่เพียงเป็นอุปกรณ์กันแดดกันฝนในวิถีชีวิตประจำวันเท่านั้น แต่ยังเป็นวัตถุทางวัฒนธรรมที่สะท้อนสถานภาพทางสังคมของชาวล้านนามาอย่างยาวนาน (หอจดหมายเหตุแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าฯ เชียงใหม่, ม.ป.ป.; ธันวดี สุขประเสริฐ, 2564) ลักษณะเด่นของจ้องอยู่ที่การเป็นงานหัตถกรรมที่ประดิษฐ์ขึ้นจากวัสดุธรรมชาติในท้องถิ่น ผ่านกระบวนการเชิงช่างชั้นสูงที่ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น การทบทวนวรรณกรรมนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์องค์ความรู้จากเอกสารที่เกี่ยวข้อง โดยมุ่งเน้นการวิเคราะห์ความสอดคล้องของแนวคิดในมิติของภาษาที่ใช้เรียกขานและพลวัตของวัสดุที่เปลี่ยนแปลงไป การถอดรหัสคำถิ่นจาก “ร่ม” สู่ “จ้อง”

Read More
ซุ้มทางการศึกษาสื่อส่งเสริมการศึกษาสื่อส่งเสริมการศึกษาด้านผลิตสื่อการศึกษาหมวดที่ 7: การบริหารจัดการ บริการวิชาการ และกิจกรรมพิเศษ (Z)หมวดหมู่ L.C.

“ห้องสมุดเวทมนตร์” (Library of Magic) ซุ้มแสดงความยินดีต่อผู้สำเร็จการศึกษา รุ่นที่ 50 (วันที่ 11-13 กุมภาพันธ์ 2569)

ในงานพิธีพระราชทานปริญญาบัตร ประจำปีการศึกษา 2566-2567 รุ่นที่ 50 ระหว่างวันที่ 11-13 กุมภาพันธ์ 2569 ทางสำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง ได้ดำเนินการจัดทำซุ้มแสดงความยินดีต่อผู้สำเร็จการศึกษา เพื่อให้ผู้สำเร็จการศึกษา ญาติ พี่ น้อง และเพื่อน ๆ ได้ถ่ายรูปเป็นที่ระลึกถึงความทรงจำอันดีนี้ ณ

Read More