พระราชประวัติ
พระราชกรณียกิจ ::>> ด้านสังคม | สาธารณสุขและสาธารณูปโภค | การเศรษฐกิจและการคลัง | การคมนาคมและการสื่อสาร | การศาสนา |
การยุติธรรม กฎหมายและศาล | การทหารและการป้องกันประเทศ | ภาษาและวรรณกรรม | ศิลปกรรมและสถาปัตยกรรม | การศึกษา |

สร้าง "หอรัษฎากรพิพัฒน์" ตราพระราชบัญญัติกรมพระคลังมหาสมบัติ จ.ศ. ๑๒๓๕ ยกฐานะกรมพระคลังมหาสมบัติเป็น "กระทรวง" แยกเงินพระคลังข้างที่ ประกาศยกเลิกโรงบ่อนเบี้ย และปิดโรงหวยต่างๆ เปลี่ยนแปลงเงินตรา การตั้งธนาคาร

สร้าง "หอรัษฎากรพิพัฒน์"

^ ขึ้นด้านบน

ตราพระราชบัญญัติกรมพระคลังมหาสมบัติ จ.ศ. ๑๒๓๕

          หลังจากประกาศใช้พระราชบัญญัติ สำหรับหอรัษฎากรพิพัฒน์ เมื่อพุทธศักราช ๒๔๑๖ ได้ ๒ ปี โปรดเกล้าฯ ให้จัดระเบียบการกำหนดวิธีการส่งเงิน รับเงิน ตรวจเงิน รวมทั้งการประเมินเงินในปีข้างหน้า นับเป็นการเริ่มจัดวางแผนงบประมาณแผ่นดินเป็นครั้งแรก

^ ขึ้นด้านบน

ยกฐานะกรมพระคลังมหาสมบัติเป็น "กระทรวง"

          รักษาพระราชทัรพย์ของแผ่นดินทั้งหมด เก็บเงินภาษีอากร คุมการจ่ายเงินของแผ่นดินยกเลิกเจ้าภาษีนายอากร โปรดให้เทศาภิบาลจัดการเก็บภาษีเอง ทำให้การเก็บภาษีดีขึ้น และเพิ่มขึ้นอย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วย ระหว่างปีพุทธศักราช ๒๔๓๕-๒๔๔๗ รายได้ของประเทศเพิ่มขึ้นจาก ๑๕ ล้านบาทเป็น ๔๖ ล้านบาท พุทธศักราช ๒๔๓๘ โปรดเกล้าฯ ให้มีการจัดทำงบประมาณแผ่นดินขึ้นเป็นครั้งแรก

^ ขึ้นด้านบน

แยกเงินพระคลังข้างที่

          แยกเงินพระคลังข้างที่ซึ่งใช้สอยส่วนพระองค์ ออกจากงบประมาณแผ่นดิน

^ ขึ้นด้านบน

ประกาศยกเลิกโรงบ่อนเบี้ย และปิดโรงหวยต่างๆ

ภาษีการพนัน เน้นภาษีทางอ้อมที่รัฐจัดเก็บจากราษฎร เพื่อแก้ไขผลกระทบด้านการเงินการคลังหลังการใช้สนธิสัญญาบาวริ่ง

^ ขึ้นด้านบน

เปลี่ยนแปลงเงินตรา

หมายราคาตำลึง	เงินกระดาษราคาอัฐหนึ่ง
หมายราคาต่ำ ด้านหน้าและด้านหลัง	หมายราคาสูง ด้านหน้าและด้านหลัง
๑, ๒ และ ๓ : ธนบัตรราคาต่างๆ ที่ออกในปี พ.ศ.๒๔๔๕

          เพื่อใช้เป็นสื่อกลางในการติดต่อซื้อขายได้โดยสะดวก พุทธศักราช ๒๔๔๕ โปรดเกล้าฯ ให้ทำธนบัตรเป็นกระดาษเรียกว่า "อัฐ" มีมูลค่าเท่ากับเหรียญทองแดง ๑ อัฐ แต่ใช้เพียง ๑ ปีก็เลิกไปเพราะประชาชนไม่นิยมใช้ ต่อมาทรงตั้งกรมธนบัตรขึ้นมาเพื่อจัดทำเป็นตั๋วสัญญาขึ้นใช้แทนเงิน กรมธนบัตรได้เริ่มใช้ตั๋วสัญญาเมื่อวันที่ ๑๙ กันยายน พ.ศ. ๒๔๔๕ เป็นครั้งแรก เนื่องในวโรกาสเฉลิมพระชนมพรรษาของสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พุทธศักราช ๒๔๕๑ ยกเลิกการใช้เงินพดด้วง เงินเหรียญที่มีมูลค่า เฟื้อง เสี้ยว ซีก อัฐ โสฬส เปลี่ยนมาใช้เหรียญสตางค์ซึ่งมี ๕ ชนิด คือ ๕ บาท ๑๐ บาท ๑๐๐ บาท และ ๑,๐๐๐ บาทแทน ภายหลังออกธนบัตรฉบับ ๑ บาท ออกมาเพิ่มเติม
          กำหนดค่าของเงิน โดยสร้างหน่วยเงินใหม่เรียกว่า "สตางค์" กำหนด ๑ บาทมีค่าเท่ากับ ๑๐๐ สตางค์
          เปลี่ยนมาใช้ทองคำ เป็นมาตรฐานเงินแทน "แร่เงิน" ตามมาตรฐานสากลทั่วโลก

^ ขึ้นด้านบน

การตั้งธนาคาร

บริษัท แบงค์สยามกัมมาจลทุน จำกัด นับเป็นธนาคารพาณิชย์แห่งแรก


ธนาคารแห่งแรกในประเทศไทย พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย ทรงดำริทดลองตั้งธนาคาร ชื่อ "บุคคลัภย์" (Book Club) ต่อมาจึงจัดตั้งเป็นรูปบริษัท ใช้ชื่อว่า "บริษัทแบ๊งก์สยามกัมมาจลทุนจำกัด" ซึ่งภายหลังได้กลายมาเป็น "ธนาคารไทยพาณิชย์"

          เมื่อครั้งที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จประพาสยุโรปครั้งแรก ทรงประจักษ์ถึงประโยชน์มหาศาลหากประเทศไทยจะมีระบบการเงิน และการธนาคารที่ดีเป็นของชาวไทยเอง เช่นเดียวกับประเทศต่างๆ ที่ทรงเสด็จผ่าน พระองค์จึงทรงปรารถนาที่จะตั้งสถาบันการเงินเช่นนั้นในประเทศไทยบ้าง

          พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นมหิศราชหฤทัย (พระองค์เจ้าไชยยันตมงคล) เสนาบดีกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ จึงได้รวบรวมกลุ่มนักวิชาการที่มีความรู้ด้านการเงิน มาร่วมกันจัดตั้งธนาคารที่เป็นของคนไทยขึ้นมาครั้งแรก ในปี พ.ศ. ๒๔๔๕ เรียกว่ากลุ่ม บุคคลัภย์ ดำเนินกิจการธนาคารไปด้วยดีตลอดระยะเวลา ๒ ปี ต่อมากลุ่มของพระเจ้าน้องยาเธอ ทรงขอพระบรมราชาอนุญาต จัดทะเบียนเป็น บริษัท แบงค์สยามกัมมาจลทุน จำกัด โดยดำเนินกิจการแบบสากลแต่บริหารงานโดยคนไทยทั้งสิ้นซึ่งทำให้มีธนาคารของคนไทยแห่งแรกเกิดขึ้นมา และดำเนินกิจการโดยคนไทยทั้งสิ้น

^ ขึ้นด้านบน

อ้างอิง
คณะกรรมการสวัสดิการ สำนักนายกรัฐมนตรี. ๒๕๔๖. เทิดพระเกียรติ ๑๕๐ ปี สมเด็จพระปิยมหาราช. กรุงเทพฯ. คณะกรรมการสวัสดิการ สำนักนายกรัฐมนตรี.
สุภักดิ์ อนุกูล. 2530. วันสำคัญของไทย. กุรงเทพฯ. อักษรบัณฑิต.

ภาพประกอบ
คณะกรรมการสวัสดิการ สำนักนายกรัฐมนตรี. ๒๕๔๖. เทิดพระเกียรติ ๑๕๐ ปี สมเด็จพระปิยมหาราช. กรุงเทพฯ. คณะกรรมการสวัสดิการ สำนักนายกรัฐมนตรี.

รวบรวมข้อมูลโดย : งานพัฒนาและจัดการสารสนเทศ ฝ่ายเทคโนโลยีสารสนเทศห้องสมุด

สนเทศน่ารู้  ขึ้นด้านบน