Thursday, November 19, 2026
นิทรรศการและสื่อส่งเสริมการศึกษา

นิทรรศการและสื่อส่งเสริมการศึกษา

ผลิตและพัฒนาโดย หน่วยเทคโนโลยีส่งเสริมการศึกษา ฝ่ายเทคโนโลยีห้องสมุด สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง

เลขทะเบียน 2/2563 สมุดไทยขาว: พรหมชาติ บ้านเสาไห้

นิทรรศการสมุดไทยในห้องสมุดรามหมวดที่ 4: เอกสารโบราณและวรรณกรรม (PL)หมวดหมู่ L.C.

สมุดไทยขาว: พรหมชาติ บ้านเสาไห้ (ปกหน้า)

สมบัติเดิมของสำนักหอสมุดกลาง

มหาวิทยาลัยรามคำแหง (ถ่ายเมื่อ 26 มิ.ย. 69)

หมายเหตุ. จาก พรหมชาติ บ้านเสาไห้ (ปกหน้า)
[สมุดไทย เลขทะเบียน 2/2563],
ม.ป.ป., สำนักหอสมุดกลาง
มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
สมุดไทย เลขทะเบียน 2/2563 

หมวด: โหราศาสตร์

ชื่อเอกสาร: พรหมชาติ บ้านเสาไห้

ลักษณะวัสดุที่ใช้บันทึก: สมุดไทยขาว

ขนาด: 36 x 11.5 x 2 เซนติเมตร

อักษร: ไทย, ธรรมล้านนา

ภาษา: ไทย

ชนิดลายมือ: หวัดแกมบรรจง และ บรรจง

เส้นอักษร: หมึกดำ และ หมึกน้ำเงิน

จำนวนหน้าที่บันทึก: หน้าต้น 34 หน้า หน้าปลาย 47 หน้า รวม 81 หน้า

ประวัติ/ที่มา: เป็นสมบัติเดิมของสำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง

วันที่ลงทะเบียน: 11 กันยายน 2563

เรื่องย่อ: ดูวันฟูวันจม, ดูฤกษ์ยาม, ปลูกเรือน

ตรวจสอบโดย: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ธนโชติ เกียรติณภัทร อาจารย์ภาควิชาภาษาไทยและภาษาตะวันออก คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง 

การศึกษาตำราพรหมชาติ
มุมมองโหราศาสตร์ผ่านสมุดไทย

ตำราพรหมชาติถือเป็นตำราโหราศาสตร์โบราณที่สืบทอดมาอย่างยาวนานในประเทศไทย เนื้อหาหลักของตำราครอบคลุมการพยากรณ์ดวงชะตา การคำนวณฤกษ์ยาม และการแนะนำเคล็ดวิธีต่าง ๆ ในการเสริมสิริมงคลและป้องกันเคราะห์ร้าย ความเชื่อในตำราพรหมชาติสะท้อนให้เห็นถึงอิทธิพลของวัฒนธรรมพราหมณ์และพุทธศาสนาที่หลอมรวมในวิถีชีวิตไทย โดยตำราพรหมชาติเป็นแหล่งความรู้ทางโหราศาสตร์ที่สำคัญ ซึ่งมีการบันทึกผ่านสมุดไทยที่มีประวัติศาสตร์มายาวนาน โดยสมุดไทยเป็นรูปแบบหนึ่งของหนังสือในอดีตของไทย ที่ใช้บันทึกตำราเหล่านี้ เพื่อสืบทอดภูมิปัญญาและความเชื่อทางโหราศาสตร์ให้แก่คนรุ่นต่อมา

ตำราพรหมชาติ เป็นเรื่องทางโหรศาสตร์ไทยเป็นหลักสำคัญ โหราศาสตร์เป็นทั้ง ศาสตร์ (Sciences) และ ศิลป์ (Arts) กล่าวคือ หลักการกฏเกณฑ์และวิชาการดั้งเดิมของโบราณาจารย์ทางโหรฯ ที่ถือว่าเป็นศาสตร์ เพราะเป็นหลักวิชาการ ที่ผู้ใดจะปฏิเสธหรือตัดทอนทิ้งไปทั้งหมดไม่ได้ ต้องรักษาและถ่ายทอดเพื่อเป็นมรดกสืบต่อไปให้คนรุ่นหลัง ส่วนการทำนายหรือการพยากรณ์ตามหลักวิชานั้น  จะเรียกว่า ศิลป์ ผู้ใดจะมีวิธีการทำนายอย่างไร มีเทคนิคพิเศษเพียงไหนนั้นเป็นเรื่องของแต่ละบุคคล (ห้องโหรศรีมหาโพธิ์, 2517, หน้าสุนทรารัมภกถา)

ภาพตัวอย่าง

สมุดไทยขาว: พรหมชาติ บ้านเสาไห้

(หน้าต้น)

(ถ่ายเมื่อ 26 มิ.ย. 69)

หมายเหตุ. จาก พรหมชาติ บ้านเสาไห้ (หน้าต้น)
[สมุดไทย เลขทะเบียน 2/2563],
ม.ป.ป., สำนักหอสมุดกลาง
มหาวิทยาลัยรามคำแหง .

อุระคินทร์ วิริยะบูรณะ (2510) ได้กล่าวไว้ใน “พรหมชาติฉบับประจำบ้านดูด้วยตนเอง” ว่า ได้ค้นคว้าตำราต่างๆ ที่เกี่ยวข้องโหราศาสตร์ ไว้มากมายและได้แยกตำราออกเป็น 4 เรื่องด้วยกัน คือ (1) ประเภทเลข 7 ตัว หรือตำราต่างๆ ในพรหมชาติ (2)  ประเภทเวทย์มนต์และคาถาต่างๆ  (3) ประเภทยันต์ (4) ประเภทโหราศาสตร์ ใน “พรหมชาติ ฉบับหลวง ประจำบ้านดูด้วยตนเอง” นำเสนอความรู้ด้านโหราศาสตร์เชิงลึกในเรื่องของการพยากรณ์ลักษณะของบุคคลตามวันและเวลาที่เกิด ซึ่งถูกนำเสนอให้เข้าใจง่าย และเหมาะสำหรับการศึกษาและปฏิบัติด้วยตัวเอง โดยตำราเล่มนี้ได้รับการตีพิมพ์หลายครั้งและยังคงได้รับความนิยมในการศึกษา ใช้การพยากรณ์ที่เน้นการคำนวณตามวันเดือนปีเกิดและการดูดวงตามราศี ซึ่งผู้อ่านสามารถใช้ดูดวงและหาฤกษ์ดีในชีวิตประจำวันได้ง่ายขึ้น

ใน “ตำราพรหมชาติ ร.ศ. 120” ได้คงรูปแบบการคำนวณฤกษ์ยามตามแบบฉบับโบราณไว้ ซึ่งเหมาะสำหรับใช้ในพิธีมงคลต่าง ๆ เช่น การสร้างบ้าน การบวช และการแต่งงาน รวมถึงความเชื่อเกี่ยวกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ใช้ในการเสริมดวงชะตา (โครงการศึกษาประวัติศาสตร์และภูมิปัญญาไทย, 2551) ทั้งนี้การทำนายดวงชะตาจากตำราพรหมชาติยังคงเป็นศาสตร์ที่ถูกใช้เพื่อเสริมสร้างความเชื่อมั่นในชีวิต ทั้งในการวางแผนเพื่ออนาคตและการป้องกันเหตุร้าย โดยเชื่อว่าการเตรียมตัวและรู้จักวางแผนล่วงหน้าเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลให้ชีวิตดำเนินไปในทางที่ดี

นักศึกษาสามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ที่
หมายเหตุ. จาก พรหมชาติ ฉบับหลวง ประจำบ้านดูด้วยตนเอง (ปกใน), โดย อุระคินทร์ วิริยะบูรณะ และคณะ, 2510, คลังสังฆภัณฑ์.
หมายเหตุ. จาก ตำราพรหมชาติประจำครอบครัวฉบับสมบูรณ์ (ปกใน), โดย ห้องโหรศรีมหาโพธิ์, 2517, ธรรมบรรณาคาร.

บรรณานุกรม

โครงการศึกษาประวัติศาสตร์และภูมิปัญญาไทย. (2551). ตำราพรหมชาติ ร.ศ. 120 (พิมพ์ตามอักขระเดิม). บันทึกสยาม.

พรหมชาติ บ้านเสาไห้. (ม.ป.ป.). [สมุดไทย เลขทะเบียน 2/2563]. สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

ห้องโหรศรีมหาโพธิ์. (2517). ตำราพรหมชาติประจำครอบครัวฉบับสมบูรณ์. ธรรมบรรณาคาร.

อุระคินทร์ วิริยะบูรณะ และคณะ. (2510). พรหมชาติ ฉบับหลวง ประจำบ้านดูด้วยตนเอง. คลังสังฆภัณฑ์.

ขอความร่วมมือทุกท่านร่วมทำแบบประเมินความพึงพอใจ เพื่อนำผลที่ได้ไปปรับปรุงและพัฒนางานให้ตรงกับความต้องการของทุกท่านให้ได้มากที่สุด ขอบคุณครับ

We would appreciate your assistance in filling out the satisfaction survey, which is available in both Thai and English. The results will be utilized to enhance and expand our work to better serve everyone’s requirements. Click this link.