ชุดไทยประจำชาติ

ประเทศไทยของเรา เป็นประเทศที่มีประวัติศาสตร์อันยาวนาน จึงมีวัฒนธรรมอันเก่าแก่มาช้านาน วัฒนธรรมการแต่งกายประจำชาติ เป็นสิ่งหนึ่งที่บ่งบอกถึงความมีอารยธรรมและสะท้อนให้เห็นวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวรวมไปถึงประวัติศาสตร์อันยาวนานของชาติไทย

วัฒนธรรมการแต่งกายเป็นอีกสิ่งหนึ่งที่สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถทรงสนับสนุนการแต่งกายที่เป็นแบบไทย ๆ เมื่อครั้งที่ทรงตามเสด็จฯ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเยือนต่างประเทศทั้งในประเทศยุโรปและประเทศอเมริกา เมื่อปีพุทธศักราช 2502 เพื่อเป็นการเผยแพร่วัฒนธรรมการแต่งกายประจำชาติ จึงทรงมีพระราชดำริให้กำหนดเครื่องแต่งกายสำหรับสตรีที่เป็นแบบฉบับประจำชาติขึ้น โดยทรงนำชุดไทยในสมัยโบราณมาดัดแปลงให้เหมาะสมกับยุคสมัย ถึง 8 แบบ ซึ่งสามารถใช้ได้ในโอกาสต่าง ๆ ดังนี้

  • ชุดไทยเรือนต้น เป็นชุดไทยที่ใช้สำหรับแต่งกายในโอกาสลำลองที่ไม่เป็นพิธีการ และต้องการความสบาย ซึ่งมีลักษณะเป็นซิ่นป้าย เสื้อคอกลมแขนสามส่วน ปลายแขนหลวมเล็กน้อย
  • ชุดไทยจิตรลดา เป็นชุดที่ใช้สำหรับงานพิธีตอนกลางวัน เป็นผ้าซิ่นป้าย อาจตัดเย็บด้วยผ้าไหมเกลี้ยงมีเชิงหรือยกสอบทั้งตัว เสื้อแขนยาว ผ่าอก คอกลมมีขอบตั้ง
  • ชุดไทยอมรินทร์ เป็นชุดไทยที่ใช้สำหรับเป็นชุดพิธีในตอนค่ำ เป็นชุดที่ตัดเย็บด้วยผ้าซิ่นยกเงินหรือทองทั้งตัว เสื้อแขนยาว ผ่าอก คอตั้งเช่นเดียวกับชุดไทยจิตรลดา แต่เน้นในการใช้เครื่องประดับที่คอและการใช้เครื่องราชอิสริยาภรณ์มาประดับ
  • ชุดไทยบรมพิมาน เป็นชุดไทยที่ใช้เป็นชุดสำหรับงานพิธีเต็มยศในตอนค่ำ เป็นผ้าซิ่นยกทองทั้งตัวจับหน้านาง เสื้อแขนยาว ผ่าหลังคอกลมขอบตั้งเล็กน้อย เวลาแต่งสวมเข็มขัดและติดเครื่องราชอิสริยาภรณ์ และเครื่องประดับ
  • ชุดไทยจักรี เป็นชุดไทยที่ใช้ในโอกาสงานพิธีตอนกลางคืน เป็นชุดที่ใช้ผ้าซิ่นเช่นเดียวกับชุดไทยบรมพิมาน แต่เสื้อเป็นสไบเฉียง
  • ชุดไทยดุสิต ชุดนี้เป็นชุดไทยที่ใช้สำหรับแต่งไปงานพิธีเต็มยศตอนกลางคืน เป็นชุดผ้าซิ่นเช่นกันเดียวกับชุดไทยจักรีและไทยบรมพิมาน แต่ตัวเสื้อเป็นคอกลมกว้างคล้ายคอกกระเช้าแต่ไม่มีจีบรูด ไม่มีแขน ปักดิ้นเงินดิ้นทอง หากมีเครื่องราชอิสริยาภรณ์สายสะพายประดับด้วย
  • ชุดไทยศิวาลัย ชุดไทยชุดนี้ใช้ในโอกาสแต่งไปงานพิธีเต็มยศ ซึ่งใช้ได้ทั้งกลางวันและกลางคืน เป็นชุดไทยแบบเดียวกับชุดไทยบรมพิมาน แต่มีผ้าสไบห่มทับ
  • ชุดไทยจักรพรรดิ์ เป็นชุดไทยที่เหมาะสำหรับแต่งในงานพิธีตอนกลางคืน เป็นชุดที่ตัดเย็บด้วยผ้าซิ่นเช่นเดียวกับชุดไทยจักรี ใช้สไบเฉียงเช่นกันแต่เป็นสไบเฉียงจับชั้นในและห่มสไบปักทับเห็นรอยจีบเล็กน้อย

ชุดไทยประจำชาติทั้ง 8 แบบนี้ สามารถเลือกใช้ได้ในโอกาสต่าง ๆ กัน เป็นเครื่องแต่งกายประจำชาติไทยที่สวยงามเป็นที่ยอมรับทั้งในประเทศและต่างประเทศ ดังเช่นเมื่อสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถทรงฉลองพระองค์ด้วยชุดไทยประจำชาติเหล่านี้เมื่อครั้งตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในการเสด็จเยือนประเทศต่าง ๆ ในทวีปยุโรป เมื่อปีพุทธศักราช 2502 ทรงได้รับการยกย่องจากบรรดาช่างเสื้อชั้นนำในประเทศฝรั่งเศส และอิตาลีว่าทรงเป็นสตรีผู้แต่งกายงามที่สุดในรอบปี

ในปัจจุบันชุดไทยประจำชาติเหล่านี้ เป็นที่นิยมใช้กันทั่วไปในงานต่าง ๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ นับเป็นบุญของสตรีไทยที่สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถทรงมีสายพระเนตรอันยาวไกลที่ทรงสนับสนุนให้มีชุดไทยประจำชาติอันสวยงามไว้ให้สตรีไทยได้แต่งเพื่อเชิดหน้าชูตาทัดเทียมกับนานาอารยะประเทศ

บทความโดย ศิริพรรณ วัฒนกูล
ข่าวรามคำแหง ปีที่ 34 ฉบับที่ 17 วันที่ 16-22 สิงหาคม 2547