กีฬาพื้นเมืองของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

มีพื้นที่กว้างใหญ่กว่าทุกภาค มีประชากรมากที่สุด คือประมาณ 1 ใน 3 ของประชากรทั้งประเทศ พื้นดินส่วนใหญ่ไม่ค่อยสมบูรณ์ ไม่สะดวกสบายในการตั้งถิ่นฐานบ้านเรือนนัก เป็นที่ราบสูง ที่ดอนสูง และห่างไกลจากทะเล พื้นดินเป็น
ดินทรายไม่อุ้มน้ำ ทำให้ดินดูแห้งแล้งยาวนานกว่าภาคอื่น แม่น้ำโขง ชี มูล เปรียบเสมือนเส้นเลือดใหญ่ที่หล่อเลี้ยงภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ดินเค็ม ปลูกพืชพันธุ์ต่างๆ ไม่ค่อยงอกงาม หน้าหนาวมีอุณหภูมิต่ำ หน้าร้อนร้อนจนแล้ง เพราะ ภูมิประเทศ และภูมิอากาศที่มีความแตกต่างกันมาก จึงเป็นปัจจัยกดดันให้สิ่งแวดล้อมตามธรรมชาติต้องปรับตัวตามไปด้วย คนภาคตะวันออกเฉียงเหนือจึงต้องปรับตัวตาม ประเพณี ความเชื่อ งานนักขัตฤกษ์ งานเทศกาลต่างๆ จึงมักเกี่ยวพันกับสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติ เช่น งานบุญบั้งไฟ งานบุญคุณลาน งานบุญข้าวประดับดิน เป็นต้น

พื้นที่บางส่วนติดกับลาวและกัมพูชา จึงเกิดการถ่ายทอดวัฒนธรรมซึ่งกันและกันทั้งด้านประเพณี ความเชื่อ การแต่งกาย พิธีกรรม งานเทศกาล งานละเล่น เกม กีฬาพื้นเมือง และอื่นๆ ซึ่งจะแสดงให้เห็นลักษณะเฉพาะตัวของชาวภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เช่น

วิ่งขาโถกเถก

วิ่งขาโถกเถก ที่มา : http://www.prapayneethai.com

อุปกรณ์ : ไม้ไผ่ลำตรงที่มีกิ่ง 2 ลำ หรือถ้าไม่มีกิ่ง เจาะรูไม้ไผ่แล้วเอาไม้อื่นสอดไว้ ดูระดับให้เสมอกันทั้ง 2 ข้าง สำหรับผู้เล่นขึ้นไปเหยียบและทรงตัวยืนอยู่ได้ โดยเลือกความสูงที่เหมาะสมกับความสามารถของผู้เล่น
วิธีการเล่น : ผู้เล่นขึ้นไปยืนบนแขนงไม้ เวลาเดินยกเท้าข้างไหนมือที่จับลำไม้ไผ่ก็ยกข้างนั้น ส่วนมากเด็กๆ ที่เล่นจะแข่งขันกันว่าใครเดินได้เร็วกว่ากัน และไม่ตก
โอกาสที่เล่น : เล่นได้ทุกโอกาส
คุณค่า/แนวคิด/สาระ : นอกเหนือจากความสนุกสนานแล้ว ยังเป็นเครื่องมือในการออกกำลังกาย บริหารส่วนต่างๆ ของร่างกายได้เป็นอย่างดี เดิมผู้ที่ใช้ขาโถกเถกเป็นชายหนุ่มไปเกี้ยวสาว เสียงเดินจากไม้เมื่อสาวได้ยินก็จะมาเปิดประตูรอเพื่อพูดคุยกันตามประสาหนุ่มสาว หรือบ้านสาวเลี้ยงสุนัขไม้โถกเถกยังเป็นอุปกรณ์ไล่สุนัขได้ด้วย

โค้งตีนเกวียน หรือระวงตีนเกวียน

โค้งตีนเกวียน หรือระวงตีนเกวียน ที่มา : http://www.prapayneethai.com

อุปกรณ์ : -
วิธีการเล่น : แบ่งผู้เล่นออกเป็น 2 ฝ่าย ฝ่ายหนึ่งยืน อีกฝ่ายหนึ่งนั่งสลับกันเป็นวงกลมคล้ายล้อเกวียน ผู้ที่นั่งเอาเท้ายันกันไว้ตรงกลางคล้ายดุมเกวียน และเอามือจับกับคนที่ยืน ซึ่งจะเดินไปรอบๆ เป็นวงกลม ฝ่ายนั่งก็จะนั่งให้ก้นลอยพ้นพื้น หมุนตามไปโดยใช้เท้าที่ยันกันไว้นั้นเป็นศูนย์กลาง ถ้าฝ่ายนั่งทำมือหลุด หรือวงแยกออกจากกันก็จะเป็นฝ่ายแพ้ เปลี่ยนให้คนที่ยีนเป็นฝ่ายนั่งและคนที่นั่งเป็นฝ่ายยืน แล้วเล่นต่อ
โอกาสที่เล่น : เล่นได้ทุกโอกาส แต่มักจะมีการเล่นเมื่อมีงานเทศกาล
คุณค่า/แนวคิด/สาระ : ชีวิตของคนเราหมุนวนไปคล้ายล้อเกวียนไม่หยุดนิ่ง

เรือบก

เรือบก ที่มา : http://www.prapayneethai.com

อุปกรณ์ : ไม้กระดาน 2 แผ่น ยาวประมาณ 1 วาเศษ พร้อมเชือกที่จะใช้รัดหลังเท้าติดกับไม้
วิธีการเล่น : ผู้เล่นแบ่งเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 2-5 คน โดยจะรัดเท้าทั้ง 2 ข้าง ไว้กับกระดาน 2 แผ่น มือจับเอวหรือจับไหล่ของผู้ที่อยู่ข้างหน้า อาศัยความพร้อมเพรียงยกเท้าซ้ายพร้อมๆ กัน ดันไม้กระดานไปข้างหน้า กลุ่มใดถึงเส้นชัยก่อนถือว่าชนะ
โอกาสที่เล่น : ส่วนใหญ่เล่นในเทศกาลสงกรานต์ และเล่นกันในพื้นที่ๆ ไม่มีแม่น้ำไหลผ่าน
คุณค่า/แนวคิด/สาระ : นอกจากเป็นการออกกำลังขาแล้ว ยังสร้างความสามัคคีในหมู่คณะ สร้างความสนุกสนาน

ภาพประกอบ

วิ่งขาโถกเถก. ค้นเมื่อ วันที่ 21 กันยายน 2552 , จาก www.prapayneethai.com/th/amusement/north_east/view.asp?id=0589
โค้งตีนเกวียน หรือระวงตีนเกวียน. ค้นเมื่อ วันที่ 21 กันยายน 2552 , จาก www.prapayneethai.com/th/amusement/north_east/view.asp?id=0574
เรือบก. ค้นเมื่อ วันที่ 21 กันยายน 2552 , จาก www.prapayneethai.com/th/amusement/north_east/view.asp?id=0568

รวบรวมข้อมูลโดย : เตือนจิต ทองแก้ว นักศึกษาช่วยงาน งานพัฒนาและจัดการสารสนเทศ ฝ่ายเทคโนโลยีสารสนเทศห้องสมุด

  สนเทศน่ารู้  ขึ้นด้านบน