Description

มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชก่อตั้งขึ้นจะครบ 30 ปี ในวันที่ 5 กันยายนนี้ พอดีกับมีพระบรมราชโองการแต่งตั้ง รองศาสตราจารย์ปราณี สังขะตะวรรธน์ เป็นอธิการบดี คนที่ 5 และเป็นสุภาพสตรีคนแรกตามคำกราบบังคมทูลของสภามหาวิทยาลัยที่ได้สรรหามาก่อนหน้านี้

การกำเนิดมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชสืบเนื่องจากแนวคิดในความพยายามของรัฐบาลที่จะขยายโอกาสเพื่อการศึกษาระดับอุดมศึกษาแก่ประชาชนให้มากที่สุด แต่เดิมไทยมีมหาวิทยาลัยเพียงแห่งเดียว คือ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ต่อมาหลังเปลี่ยนแปลงการปกครองปี 2475 รัฐบาลจึงเปิดมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมืองขึ้น เมื่อปี 2476 เพื่อให้เป็นตลาดวิชา ผู้เข้าเรียนไม่ต้องสอบคัดเลือก และไม่บังคับให้ต้องเข้ารับฟังคำบรรยาย แต่ยังคงใช้ชั้นเรียนเป็นหลัก

หลังจากมีมหาวิทยาลัยของรัฐเพิ่มขึ้น ภายหลังมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง เปลี่ยนชื่อเป็น มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และปรับเปลี่ยนจากตลาดวิชาเป็นมหาวิทยาลัยปิด แนวความคิดที่จะขยายโอกาสให้ประชาชนได้รับการศึกษาขั้นอุดมศึกษามากที่สุดยังคงมีอยู่ จึงมีการก่อตั้งมหาวิทยาลัยรามคำแหง ขึ้นเมื่อปี 2514 ให้เป็นแบบตลาดวิชา สามารถรับนักศึกษาเข้าเรียนได้จำนวนมากและยังใช้ชั้นเรียนเป็นหลัก

เพราะต้องใช้ชั้นเรียนเป็นหลัก ทำให้มหาวิทยาลัยรามคำแหงประสบปัญหามาก โดยเฉพาะด้านอาคารสถานที่ ไม่สามารถขยายหรือเพิ่มให้เพียงพอกับจำนวนนักศึกษาที่เพิ่มขึ้นทุกปี แม้ปัจจุบันจะขยายเพิ่มวิทยาลัยเขตไปอีกแห่งแล้วก็ตาม

ดังนั้น เพื่อเป็นการขยายและกระจายโอกาสทางการศึกษาระดับอุดมศึกษาแก่ประชาชนให้กว้างขวางยิ่งขึ้น โดยใช้ทรัพยากรที่มีจำกัดให้เกิดประโยชน์สูงสุด รัฐบาลจึงจัดตั้งมหาวิทยาลัยขึ้นมาอีกแห่งหนึ่งให้มีลักษณะเป็นมหาวิทยาลัยเปิด ซึ่งเป็นแนวคิดมาแต่เดิม

มหาวิทยาลัยเปิดแห่งใหม่ให้ดำเนินการเรียนการสอนในรูปแบบของการศึกษาทางไกล ซึ่งในต่างประเทศหลายแห่งได้ใช้ระบบนี้เพื่อขยายโอกาสให้ประชาชนที่อยู่ห่างไกลได้มีโอกาสรับการศึกษาในระดับสูงขึ้น

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานชื่อ "มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช" ตามพระนามเดิมของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 เมื่อครั้งทรงดำรงพระอิสริยยศเป็น "กรมหลวงสุโขทัยธรรมราชา" และพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ใช้พระราชลัญจกรในรัชกาลที่ 7 ซึ่งเป็นรูปพระแสงศร 3 องค์ นำมาประกอบกับเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของกรุงสุโขทัย เป็นตราสัญลักษณ์ของมหาวิทยาลัย

เมื่อวันที่ 5 กันยายน 2521 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงลงพระปรมาภิไธยในพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช และนับเป็นมหาวิทยาลัยเปิดแห่งแรกในภาคพื้นเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ใช้ระบบการเรียนการสอนทางไกล

วันที่ 5 กันยายน ของทุกปีจึงเป็นวันสถาปนามหาวิทยาลัย

ต่อมาในวันที่ 24 ตุลาคม 2521 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งกรรมการสภามหาวิทยาลัยชุดแรก ประกอบด้วย นายเกษม สุวรรณกุล เป็นนายกสภามหาวิทยาลัย นายกมล วรรณประภา นายชนะ รุ่งแสง นายพิชัย วาศนาส่ง นายระพี สาคริก นายระวี ภาวิไล นายวิจิตร ศรีสอ้าน นายอภิลาส โอสถานนท์ นายอำพน นะมาตร และ นายเอกวิทย์ ณ ถลาง เป็นกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ พร้อมมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งศาสตราจารย์ ดร.วิจิตร ศรีสอ้าน ดำรงตำแหน่งอธิการบดีคนแรก

หลังจากนั้นได้มีการเตรียมการด้านต่างๆ เพื่อพร้อมเปิดทำการสอนมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชจึงเปิดรับนักศึกษารุ่นแรกเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2523 สาขาที่เปิดสอน คือ สาขาวิชาศิลปศาสตร์ สาขาวิชาศึกษาศาสตร์ และสาขาวิทยาการจัดการ

เนื่องจากมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชมิได้มีชั้นเรียนเช่นเดียวกับมหาวิทยาลัยอื่น จึงเรียกวิชาที่เปิดสอนเป็นสาขาวิชา ไม่ใช่คณะวิชา และรับนักศึกษาจาก 2 ระดับ คือระดับอนุปริญญาหรือเทียบเท่าเข้าเรียน 2 ปี และระดับมัธยมศึกษาตอนปลายเรียน 4 ปี สำหรับสาขาวิชาศึกษาศาสตร์ ผู้ที่สำเร็จการศึกษาประกาศนียบัตรการศึกษาชั้นสูง (ป.กศ.สูง) สามารถสมัครเข้าเรียนในระดับการศึกษาปีที่ 3 ได้

ในปีแรกของปีการศึกษา 2523 มีผู้สมัครเข้าเรียนในคณะศึกษาศาสตร์ส่วนใหญ่เป็นผู้ประกอบอาชีพครู ทั้งครูโรงเรียนรัฐบาล และครูโรงเรียนเอกชนที่มีเพียงประกาศนียบัตรวิชาการศึกษา (ป.กศ.) และ ป.กศ.สูง เป็นคุณวุฒิในการสมัครเข้าเรียนนับเรือนแสน ส่วนสาขาวิชาอื่น เช่น วิทยาการจัดการมีผู้ที่ได้รับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ป.วช.) และ ประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปว.ส.) เข้าเรียนจำนวนไม่น้อย

ปี 2525 มหาวิทยาลัยขยายการรับนักศึกษาเพิ่มขึ้นในสาขาวิชานิติศาสตร์ วิทยาศาสตร์สุขภาพ เศรษฐศาสตร์ ส่งเสริมการเกษตรและสหกรณ์ ปี 2526 เปิดสาขาวิชารัฐศาสตร์ ปี 2527 เปิดสาขาวิชานิเทศศาสตร์ ปี 2528 เปิดสาขาวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และปี 2544 เปิดสาขาวิชาพยาบาลศาสตร์ รวมเป็น 12 สาขาวิชา

ในห้วง 10 ปีแรก มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชได้รับความนิยมจากผู้ที่ต้องการเพิ่มวิทยฐานะและแสวงหาความรู้ในสาขาวิชาต่างๆ เพิ่มมากขึ้น จำนวนนักศึกษาที่สมัครเข้าเรียนจึงมีจำนวนมากนับแสนคนต่อปี แต่ต่อมาเมื่อระบบการศึกษาระดับปริญญาตรีขยายขึ้นมาก ไม่ว่าจะเป็นมหาวิทยาลัยของรัฐหรือของเอกชน โดยเฉพาะในห้วง 10 ปีต่อมา มหาวิทยาลัยของรัฐที่เคยเปิดการเรียนการสอนระดับประกาศนียบัตรและอนุปริญญา อาทิวิทยาลัยครู ได้เปิดการเรียนการสอนระดับปริญญาตรี ต่อมายกสถานภาพเป็นสถาบันและมหาวิทยาลัยในที่สุด กับในห้วง 10 ปีที่ผ่านมา การศึกษาระดับปริญญาตรีในมหาวิทยาลัยมีมากกว่า 200 แห่ง โดยเฉพาะมหาวิทยาลัยราชภัฏ และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล จึงทำให้ผู้เข้าเรียนใน "มสธ." ลดน้อยลงตามสถานการณ์

แล้วอีก 10 ปีต่อจากนี้เล่าจะดำเนินการอย่างไรกันดี

"30 ปี มหาวิทยาลัยเปิด"
มติชนสุดสัปดาห์ 28, 1463 (29 ส.ค. - 4 ก.ย. 51) 40.