วารสารและหนังสือพิมพ์ ที่สุดแห่งปี… (ก็) มีบริการในสำนักหอสมุดกลาง

สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง มีหน้าที่ให้บริการทางวิชาการแก่นักศึกษาอาจารย์ ข้าราชการและ เจ้าหน้าที่มหาวิทยาลัยรามคำแหง ตลอดจนบุคคลทั่วไป สิ่งพิมพ์ที่มีให้บริการนอกจากหนังสือประเภทต่าง ๆ แล้ว วารสารหรือนิตยสารและหนังสือพิมพ์ เป็นสิ่งพิมพ์ที่สามารถดึงดูดผู้ใช้บริการได้มากยิ่งขึ้น ฝ่ายวารสารและเอกสาร (พ.ศ. 2560 คือหน่วยบริการวารสารและเอกสาร งานบริการทรัพยากรสารสนเทศ ฝ่ายบริการสารสนเทศ) มีนโยบายในการจัดหาวารสารและหนังสือพิมพ์เกือบทุกประเภทมาให้บริการทั้งจากการคัดเลือกของบรรณารักษ์และการเสนอแนะของผู้ใช้บริการ

จากงานแถลงข่าว “ที่สุดในธุรกิจหนังสือพิมพ์และนิตยสารปี 2546” เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2547 โดยบริษัทซีเอ็ดยูเคชั่น จำกัด (มหาชน) เป็นเรื่องที่น่าสนใจ แม้ว่าข้อมูลที่ได้จะมาจากการสำรวจและรวบรวมเฉพาะเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล และเป็นข้อมูลที่มีอยู่ในฐานข้อมูลของซีเอ็ดบุ๊คเซนเตอร์ จำนวน 1,304 ชื่อเรื่อง มีหนังสือพิมพ์และนิตยสารที่มียอดขายชัดเจนถึง 569 ชื่อเรื่อง โดยเป็นหนังสือพิมพ์ภาษาไทย 34 ชื่อเรื่อง (ไม่รวมหนังสือพิมพ์ท้องถิ่นและหนังสือพิมพ์ภาษาต่างประเทศ) มียอดขายประมาณ 62% ของยอดขายของซีเอ็ดทั่วประเทศ และวารสารที่ออกใหม่ในปี พ.ศ. 2546 จำนวน 58 ชื่อเรื่อง ในที่นี้จะยกมาบางประเภทเท่านั้น

กล่าวคือ วารสารที่ขายดี 6 อันดับแรก ได้แก่ คลีโอ (CLEO) ทีวีพูล แอล (ELLE) ลิซ่า (LISA) คู่สร้างคู่สม และสไปซี่ (SPYCY) ตามลำดับ ซึ่งวารสารเหล่านี้ไม่มีบริการในสำนักหอสมุดกลาง ด้วยนโยบายการจัดหาเน้นที่วารสารวิชาการมากกว่าบันเทิง

วารสารรายสัปดาห์ 3 อันดับแรก ได้แก่ มติชนสุดสัปดาห์ เนชั่นสุดสัปดาห์ และสยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ ทั้ง 3 ชื่อเรื่องมีบริการในสำนักหอสมุดกลางและเป็นวารสารยอดฮิตของผู้ใช้บริการทุกเพศ
วารสารด้านธุรกิจ 3 อันดับแรกได้แก่ แบรนด์เอจ (Brand Age) มาร์เก็ตเทียร์ (Marketeer) และเอ็มบีเอ (mba) มีบริการในห้องสมุด 2 ชื่อเรื่องคือ แบรนด์เอจ (Brand Age) และเอ็มบีเอ (mba)
วารสารด้านคอมพิวเตอร์ 3 อันดับแรกได้แก่ CHIP, Computer Today และ PC World มีให้บริการเฉพาะ Computer Today
วารสารสำหรับครอบครัว 3 อันดับแรก ได้แก่ เนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก สารคดี และศิลปวัฒนธรรม มีให้บริการทั้ง 3 ชื่อเรื่อง
วารสารด้านท่องเที่ยว 3 อันดับแรก ได้แก่ อนุสารอ.ส.ท. ทริปส์ (Trips) และแอดวานซ์ ไทยแลนด์ จีโอกราฟฟิก ไม่มีวารสารทริปส์ให้บริการ
วารสารด้านอาหารและสุขภาพ 3 อันดับแรก ได้แก่ Health Today ชีวจิต และ Health&Cuisine มีบริการทั้ง 3 ชื่อเรื่อง
วารสารวาไรตี้สำหรับผู้ชาย 3 อันดับแรก ได้แก่ เอฟเอชเอม (FHM) จีเอ็ม (GM) และบอส (BOSS) มีให้บริการเฉพาะวารสาร BOSS

สำหรับที่สุดของหนังสือพิมพ์ราคา 8 บาท 5 อันดับแรก ได้แก่ ไทยรัฐ เดลินิวส์ คมชัดลึก ข่าวสด และมติชน สำนักหอสมุดกลางมีให้บริการทั้ง 5 ชื่อเรื่อง
หนังสือพิมพ์ธุรกิจรายวันราคา 15 บาท 3 อันดับแรกได้แก่ กรุงเทพธุรกิจ ผู้จัดการรายวัน และโพสต์ทูเดย์ มีให้บริการเฉพาะกรุงเทพธุรกิจ และผู้จัดการรายวัน
หนังสือพิมพ์ทางธุรกิจราย 3 วันและรายสัปดาห์ราคา 20 บาท 3 อันดับแรกได้แก่ ฐานเศรษฐกิจ ประชาชาติธุรกิจ และผู้จัดการรายสัปดาห์ มีให้บริการทั้ง 3 ชื่อเรื่อง

เป็นที่น่าสังเกตว่าวารสารและหนังสือพิมพ์บางรายชื่อขายดีแบบเทน้ำเทท่า คนชอบอ่านมากแต่ไม่ติดอันดับ มีการชี้แจงว่า เนื่องจากวารสารและหนังสือพิมพ์บางชื่อมีนโยบายการจัดจำหน่ายที่เข้มงวดมาก เช่น ไม่ต้องการพิมพ์ขายจำนวนมาก จำกัดยอดจำหน่าย ยอดการส่ง ยอดการรับคืน เช่นห้ามคืน หรือคืนได้บางส่วน หรือถึงขายดีก็ไม่สามารถขอเพิ่มจำนวนได้ หรือให้วางขายได้บางพื้นที่ ทำให้จุดขายปลีกไม่กล้าสั่งมาขาย รวมทั้งระบบธุรกิจหนังสือพิมพ์และวารสารมีข้อจำกัดในเรื่องฐาน ข้อมูลเป็นอย่างมาก เพราะไม่ได้ใช้ระบบแถบรหัสบาร์โค้ดเป็นมาตรฐานในการทำงาน รวมทั้งข้อจำกัดด้านสภาพแวดล้อม สภาพการทำงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการจัดอันดับ

นี่เป็นเพียงส่วนหนึ่งที่มีการสำรวจและรวบรวมเท่านั้น ยังมีวารสารและหนังสือพิมพ์อีกมากมายหลายชื่อเรื่องที่สำนักหอสมุดกลาง จัดหาด้วยการซื้อและรับบริจาคทั้งภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ นอกจากให้บริการวารสารและหนังสือพิมพ์ฉบับปัจจุบันแล้วยังให้บริการฉบับย้อนหลังหรือเย็บเล่ม ( เฉพาะวารสาร) รวมไว้ให้บริการ ส่วนหนังสือพิมพ์ก็เช่นเดียวกัน นอกจากจะให้บริการฉบับปัจจุบันแล้วยังให้บริการฉบับย้อนหลัง 4 เดือน (รวมเดือนปัจจุบัน ) ที่ฝ่ายวารสารและเอกสาร และยังถ่ายบันทึกเป็นไมโครฟิล์มหนังสือพิมพ์ 11 ชื่อเรื่องตั้งแต่ที่มีการจัดหาเข้าห้องสมุดเพื่อให้ผู้ใช้บริการค้นย้อนหลังได้อีกด้วย

สำนักหอสมุดกลางขอเชิญชวนผู้สนใจหรือผู้ต้องการค้นคว้าเรื่องจากวารสารและหนังสือพิมพ์ทั้งภาษาไทยและภาษาต่างประเทศได้ที่ฝ่ายวารสารและเอกสาร อาคาร 2 ชั้น 1- 3 และที่ฝ่ายห้องสมุดวิทยาเขตบางนา ชั้น 1 สำหรับไมโครฟิล์มหนังสือพิมพ์ขอใช้บริการได้ที่ฝ่ายวัสดุไม่ตีพิมพ์ อาคาร 3 ชั้น 4 สำนักหอสมุดกลาง (ยกเลิกการให้บริการไมโครฟิล์ม ตั้งแต่วันที่ 1 ต.ค. 2559) ยินดีให้บริการผู้ใช้บริการทุกท่านดัวยคำขวัญ “ ระบบมีมาตรฐาน บริการมีคุณภาพ ”

โดย นงพาณ เตชทวีฤทธิ์
ข่าวรามคำแหง ปีที่ 34 ฉบับที่ 13 วันที่ 19-25 กรกฎาคม 2547