ต้นกำเนิด “โนรา”

“โนรา” หรือ “มโนราห์” เป็นมหรสพศิลปะการร่ายรำทางภาคใต้ ซึ่งถือได้ว่าเป็นศิลปะวัฒนธรรมเก่าแก่ที่สืบทอดต่อกันมา ตั้งแต่อดีต จนถึงปัจจุบัน โนราได้รับความนิยมอย่างกว้างขว้างเกือบทุกท้องถิ่น บ่งบอกถึงการแสดงศิลปะ วัฒนธรรมทางภาคใต้ ความเป็นเอกลักษณ์  จากรุ่นบรรพบุรุษ สู่รุ่นลูก รุ่นหลาน  ที่กำลังจะสูญหายไปกับยุคสมัยใหม่  “ลืมแล้วผ้าถุงบ้านเอง”

ภาพโนรา ที่มา : http://culture.skru.ac.th/kongtunnora/2557.html
ภาพโนรา ที่มา : http://culture.skru.ac.th/kongtunnora/2557.html

ศิลปะการแสดง  “โนรา”  หรือ “มโนราห์” ยังไม่มีหลักฐานปรากฏอย่างชัด จากการสันนิษฐาน น่าจะเกิดพร้อมกับโนราโรงครูของภาคใต้ตามตำนานเล่าว่า พระยาสายฟ้าฟาดเป็นกษัตริย์ครองเมืองพัทลุง มีลูกสาว 1 คน ชื่อ นางนวลทองสำลี นางชื่นชอบการร่ายรำเป็นชีวิตจิตใจ จนในคืนหนึ่ง นางฝัน ว่า มีเทพ เทวดามาร่ายรำให้ดู การร่ายรำนั้นรำทั้งหมด 12 ท่า เป็นท่ารำที่สวยงาม

ภาพเครื่องแต่งกายโนรา ที่มา : http://krunora.blogspot.com
ภาพเครื่องแต่งกายโนรา ที่มา : http://krunora.blogspot.com/p/blog-page_5844.html

มีเครื่องประโคมดนตรี คือ กลอง ทับ โหม่ง ฉิ่ง ปี่ และ แตร การประโคมดนตรีลงกับท่ารำเป็นจังหวะ และนางก็ยังจำท่าเหล่านั้นได้เป็นอย่างดี อยู่มาวันหนึ่งนางเกิดอยากเสวยเกสรดอกบัวในสระหน้าพระราชวัง  เมื่อนางได้เสวยเกสรดอกบัวจนหมด  หลังจากนั้นนางก็ได้ตั้งท้อง   โดยที่มีรู้ว่าชายใดเป็นพ่อของลูกในท้องนาง เรื่องรู้ถึงหูพระยาสายฟ้าฟาด จึงทำให้พระยาสายฟ้าฟาดโกรธหนักมาก  ถึงกับคิดที่จะฆ่านางนวลทองสำลีแต่ทำไม่ได้เพราะนางเป็นลูก  จึงสั่งลอยแพนางนวลทองสำลี

ภาพเครื่องดนตรีโนรา ที่มา: http://krunora.blogspot.com
ภาพเครื่องดนตรีโนรา ที่มา: http://krunora.blogspot.com/p/blog-page_5844.html

ลมได้พัดแพไปติดที่เกาะกะชัง ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นส่วนหนึ่งของเกาะใหญ่ในทะเลสาบสงขลา ในปัจจุบัน  นางนวลทองสำลีได้อาศัยอยู่ ในเกาะศรีกระชังจนคลอดบุตรและได้ตั้งชื่อบุตรว่า เทพสิงขร นางนวลทองสำลีได้สอนให้พระโอรสร่างรำในท่าเดียวกันกับ เทพ เทวดา ที่เคยมาเข้าฝัน เทพสิงขร ฝึกการร่างรำจนเติบโตและมีผู้กล่าวถึงกันมากมาย  ว่ามีท่าร่ายรำที่สวยสดงดงามกว่าใครในแผ่นดิน จนกระทั่งทราบไปถึงพระกันฑ์ของพระยาสายฟ้าฟาด จึงได้ส่งคนมารับไปรำให้ดู ในพระราชวังและเมื่อได้เห็นร่ายรำที่สวยสดงดงาม หน้าตาที่มีความคล้ายกับพระธิดานวลทองสำลี ทำให้พระยาสายฟ้าฟาดรู้ทันที่ว่า เทพสิงขรเป็นพระโอรสของนางนวลทองสำลีที่ถูกลอยแพไปในหลายปีก่อน พระยาสายฟ้าฟาดจึงได้ถอดมงกุฎจากพระเศียร ทรงพระราชทานเทริกให้เทพสิงขรและแต่งตั้งให้เป็น “มโนราห์” ในวังหลวง ทรงพระราชทานชื่อใหม่เป็น “พ่อขุนศรีศรัทธา” ท่านจึงเป็นองค์ประถมโนรา นับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

ภาพทะเลสาบสงขลา <br/>ที่มา : http://hatyaiairportthai.com
ภาพทะเลสาบสงขลา ที่มา : http://hatyaiairportthai.com/th/popular-destinations/
ภาพพระ ที่มา : http://www.lib.ru.ac.th
ภาพท่ารำ ที่มา : http://movie.thaiware.com/891-Serd.html

มนต์เสน่ห์ทางศิลปะ  วัฒนธรรมที่มีความหลากหลายและความสวยสดงดงาม ซึ่งเป็นเอกลักษณ์อย่างหนึ่งที่ทำให้ดึงดูความสนใจได้เป็นอย่างดี จนบ้างครั้งเราอาจลืมไปว่า ศิลปะ วัฒนธรรมของเรายังขาดการสานต่อจากรุ่นลูก รุ่นหลาน เช่นเดียวกัน กับการร่ายรำโนรา ซึ่งรุ่นลูก รุ่นหลานขาดการปลูกฝักให้ รักในศิลปะวัฒนธรรมท้องถิ่น  รักถิ่นฐานบ้านเกิด  เราจงภูมิใจในความเป็นปักษ์ใต้บ้านเรา  และพึงบอกกับตัวเองไว้เสมอว่า จงภูมิใจที่เราเกิดในแผ่นดินไทยและจงภูมิใจในบ้านเกิดเมืองนอน ไม่ว่า เหนือ ใต้ อีสาน ออก ตก  “ภูมิใจใต้”

ตัวอย่าง ภาพยนตร์เรื่อง “เทริด”

ภาพ ภาพยนต์เรื่องเทริด ที่มา : http://www.reviewphatthalung.com/freestyle.php?act=viewnews&news_id=26&c=1
ภาพยนตร์เรื่องเทริด ที่มา : http://www.reviewphatthalung.com/freestyle.php

ภาพยนตร์เรื่อง “เทริด” นำเสนอเรื่องราวที่มาของศิลปะวัฒนธรรมทางภาคใต้เป็นการบอกเล่าถึงต้นกำเนิด “โนรา” ในภาคใต้ วัฒนธรรมท้องถิ่นของแผ่นดิน ทัศนคติของศิลปะที่ต่างความคิด การเปลี่ยนจารีตวัฒนธรรมท้องถิ่นของตายายโ­นราและบอกเล่าถึงต้นกำเนิด “โนรา” วัฒนธรรมที่รอการผลัดใบ สู่รุ่นลูกรุ่นหลาน งานกำกับภาพยนตร์เรื่องแรกของ “เอกชัย ศรีวิชัย”

ตัวอย่าง เทริด (Trailer) ฉาย 19 พฤษภาคม 2559 ที่มา https://www.youtube.com/watch?v=AtQ-9fu37QE

บรรณานุกรม

ปรีชา นุ่นสุข. (2537). โนรา. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.

อุดม  หนูทอง. (2536). โนรา. สงขลา : มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ภาคใต้.

โนรายก ชูบัว. (2530). โนรา. ค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2560, จาก http://student.swu.ac.th/hm471010484/

ศาสตร์แห่งครูหมอโนรา. (2557).  ประวัติโนรา.  ค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2560, จาก http://http://krunora.blogspot.com/p/blog-page_5984.html

ภาพประกอบ

ท่าอากาศยานหาดใหญ่. ภาพทะเลสาบสงขลา. ค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2560, จาก http://hatyaiairportthai.com/th/popular-destinations/

ศาสตร์แห่งครูหมอโนรา. ภาพเครื่องแต่งกายโนรา. ค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2560, จาก http://krunora.blogspot.com/p/blog-page_5844.html

ศาสตร์แห่งครูหมอโนรา. ภาพเครื่องดนตรีโนรา. ค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2560, จาก http://krunora.blogspot.com/p/blog-page_6263.html

culture.skru.ac.th. ภาพโนรา. ค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2560, จาก http://http://culture.skru.ac.th/kongtunnora/2557.html

movie.thaiware.com.  ภาพท่ารำ. ค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2560, จาก http://movie.thaiware.com/891-Serd.html

reviewphatthalung.com  ภาพยนตร์เรื่องเทริด. ค้นเมื่อ 6 กุมภาพันธ์ 2560,  http://www.reviewphatthalung.com/freestyle.php?

วิดีโอประกอบ

ศรีวิชัยโชว์. (2559, พฤษภาคม 7 ). วิดีโอ “ตัวอย่าง เทริด (Trailer) ฉาย 19 พฤษภาคม 2559″ จาก https://www.youtube.com/watch?v=AtQ-9fu37QE


เรียบเรียงโดย  กานต์ติมา นราอาสน์ นักศึกษาฝึกงาน ภาควิชาการจัดการสารสนเทศ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช  ภาคการศึกษา 2/2559